Küresel ticaretin ve yerel ekonominin can damarı olan lojistik sektörü, her geçen gün büyüyen hacmiyle birlikte riskleri de beraberinde getiriyor. Bir malın üretildiği noktadan tüketileceği son noktaya kadar geçen serüveni, işletmeler için ciddi bir operasyonel süreçtir. İster şehirlerarası karayolu taşımacılığı yapın, ister kıtalararası denizyolu ihracatı; yükünüz yola çıktığı andan itibaren sayısız riskle karşı karşıyadır.
Kaza, hırsızlık, yangın, doğal afetler veya yükleme sırasındaki hasarlar… Tüm bu senaryolar, ticaretin doğasında vardır. Ancak sermayenizi ve ticari itibarınızı bu risklere karşı korumasız bırakmak zorunda değilsiniz. İşte bu noktada Nakliyat Sigortası (Emtia Sigortası) devreye girer.
İşletme sahipleri ve lojistik yöneticileri tarafından en sık sorulan “Nakliyat sigortası fiyatları nasıl hesaplanır?”, “Hangi teminat türü benim yüküm için uygun?” ve “All Risk ile Tam Ziya arasındaki fark nedir?” sorularını bu kapsamlı yazımızda yanıtlıyoruz. Amacımız, poliçe satın almadan önce en doğru kararı vermenizi sağlamak ve maliyetlerinizi optimize etmenize yardımcı olmaktır.
Nakliyat Sigortası (Emtia Sigortası) Nedir?
Nakliyat sigortası; ticari nitelik taşıyan bir malın (emtianın), bir taşıma aracı (kamyon, tır, gemi, uçak veya tren) ile bir yerden başka bir yere sevki sırasında, poliçede belirtilen riskler sonucunda uğrayacağı maddi hasarları güvence altına alan bir sigorta türüdür.
Önemli Bir Ayrım:
Sıkça karıştırılan bir konuya açıklık getirmek gerekir; Nakliyat Sigortası, taşıma aracının (Kamyonun veya Geminin) kaskosu değildir. Taşıma aracının kendisine gelen zararları değil, aracın taşıdığı yüke (mala) gelen zararları karşılar. Malın sahibi, alıcısı veya taşıma riskini üstlenen taraf bu sigortayı yaptırabilir.
Nakliyat Sigortası Neden Gereklidir? Ticari Risk Yönetimi
Bir tır dolusu elektronik eşya, bir konteyner dolusu tekstil ürünü veya hassas makine parçaları… Sevkiyat halindeki malınız, aslında “hareket halindeki nakit paranızdır”.
Lojistik sürecinde yaşanabilecek tek bir büyük kaza, sigortasız bir işletme için iflas nedeni olabilir veya o yılın tüm kar marjını silebilir. Nakliyat sigortası yaptırmak sadece malı korumak değil, aynı zamanda:
- Sermayeyi Korumak: Malın zayi olması durumunda finansal kaybı telafi eder.
- Ticari İtibarı Korumak: Alıcıya karşı taahhüdünüzü yerine getirememeniz durumunda oluşacak krizleri yönetmenizi sağlar.
- Kredi ve Finansman: Bankalar, dış ticaret işlemlerinde (Akreditifli ödemelerde) genellikle nakliyat sigortasını zorunlu tutar.
Nakliyat Sigortası Teminat Türleri: Yükünüz Ne Kadar Güvende?
Nakliyat sigortası fiyatlarını belirleyen en önemli faktör, seçilen teminatın kapsamıdır. Sigortacılıkta teminatlar genellikle “Enstitü Yük Klozları” (Institute Cargo Clauses) adı verilen uluslararası standartlarla belirlenir. İşletmenizin ihtiyacına göre üç ana teminat türünden birini seçebilirsiniz:
1. Tam Ziya Teminatı (Total Loss)
En dar kapsamlı ve maliyeti en düşük olan seçenektir.
- Kapsamı: Malın, taşıyan araçla birlikte tamamen zayi olmasını kapsar. Yani malın kısmen hasar görmesi, ıslanması veya bir kısmının çalınması ödenmez. Ödeme yapılması için geminin batması veya tırın tamamen yanması sonucu yükün tamamının yok olması gerekir.
- Kimler İçin Uygun: Genellikle hurda, dökme yük veya değeri çok düşük mallar taşıyanlar tercih eder.
2. Dar Teminat (Kamyon Klozu)
Genellikle karayolu taşımacılığında kullanılır.
- Kapsamı: Aracın yanması, devrilmesi, çarpışması veya yoldan çıkması sonucu mala gelen zararları kapsar. Ancak hırsızlık, ıslanma veya yükleme/boşaltma hasarları genellikle kapsam dışıdır (Ek primle hırsızlık eklenebilir).
3. Geniş Teminat (All Risk / Enstitü Yük Klozu A)
İhracat ve ithalat yapan firmaların en çok tercih ettiği, en kapsamlı sigorta türüdür.
- Kapsamı: “All Risk” (Tüm Riskler) olarak adlandırılsa da, poliçede açıkça istisna edilmeyen (örneğin; malın kendi kusuru, gecikme, savaş vb.) dışındaki tüm ani ve beklenmedik hasarları kapsar.
- Avantajları: Kırılma, ıslanma, hırsızlık, eksilme, yükleme ve boşaltma sırasındaki hasarlar teminat altındadır.
- Öneri: Eğer hassas, değerli veya hırsızlığa müsait bir mal taşıyorsanız, uzmanlarımızın önerisi kesinlikle Geniş Teminat seçeneğini değerlendirmenizdir. Detaylı bilgi için [Nakliyat Sigortası Ürün Sayfamızı] ziyaret edebilirsiniz.
Nakliyat Sigortası Fiyatları Nasıl Belirlenir? Hesaplama Kriterleri
Geldik en çok merak edilen konuya: “Nakliyat sigortası fiyatları neye göre değişir?”
Nakliyat sigortasında sabit bir “raf fiyatı” yoktur. Her sevkiyatın risk profili farklıdır ve prim hesaplaması bu profile göre “binde” veya “yüzde” oranlarıyla yapılır. Fiyatı doğrudan etkileyen 5 temel kriter şunlardır:
1. Malın Cinsi ve Niteliği
Taşınan malın ne olduğu, fiyatı belirleyen en kritik unsurdur.
- Düşük Risk: Demir-çelik, hammaddeler.
- Orta Risk: Tekstil, gıda, mobilya.
- Yüksek Risk: Cep telefonu, elektronik eşyalar, cam ürünler, sanat eserleri.
Malın kırılma, bozulma veya çalınma riski arttıkça, sigorta primi de artış gösterir.
2. Ambalaj Şekli
Malın yola nasıl çıktığı hasar ihtimalini değiştirir.
- Konteyner: En güvenli taşıma şekli kabul edilir ve genellikle daha uygun fiyatlıdır.
- Dökme Yük: Risk daha yüksektir.
- Karton Kutu / Palet: Yeterli koruyuculuğa sahip olup olmadığı uzmanlarca değerlendirilir. Yetersiz ambalaj, hasar anında sorun yaratabilir.
3. Taşıma Aracı ve Güzergah
- Araç: Sevkiyatın gemi, tır, uçak veya trenle yapılması riski değiştirir. Ayrıca taşıyan geminin yaşı ve klası (sınıfı) da fiyatı etkileyebilir.
- Güzergah: Malın nereden nereye gittiği önemlidir. Savaş riski olan bölgelere, politik istikrarsızlığın olduğu ülkelere veya fiziki yol koşullarının kötü olduğu rotalara yapılan taşımalarda primler yükselir veya ek “Savaş ve Grev” primleri talep edilir.
4. Sigorta Bedeli (Fatura Tutarı)
Nakliyat sigortasında prim, sigorta bedeli üzerinden hesaplanır. Sigorta bedeli genellikle; Malın Fatura Bedeli + Navlun (Taşıma Ücreti) + Sigorta Primi toplamından oluşur. İhracat işlemlerinde buna genellikle %10 oranında bir “imaginater kar” (beklenen kar) payı da eklenebilir.
Sigorta bedeli arttıkça, ödenecek prim tutarı da (oran sabit kalsa bile) matematiksel olarak artar.
5. Teminatın Genişliği
Yukarıda bahsettiğimiz gibi, “Tam Ziya” poliçesi ile “Geniş Teminat (All Risk)” poliçesi arasında ciddi bir fiyat farkı olacaktır. Ancak aradaki fiyat farkı, olası bir hasarda alacağınız tazminatın yanında genellikle ihmal edilebilir düzeydedir.
İşletmeler İçin Tasarruf Yöntemi: Abonman (Blok) Poliçe vs. Kati Poliçe
Eğer işletmeniz yılda sadece 1-2 kez sevkiyat yapıyorsa, “Kati (Tek Seferlik) Poliçe” yaptırmak mantıklıdır. Her sevkiyat için ayrı ayrı sigortacınızı arar ve poliçe kestirirsiniz.
Ancak; sürekli sevkiyat yapan, ithalat/ihracat trafiği yoğun olan bir işletmeyseniz “Abonman Sözleşmesi (Blok Poliçe)” sizin için çok daha avantajlıdır.
Abonman Poliçenin Avantajları:
- Fiyat Avantajı: Yıllık tahmini taşıma hacmi üzerinden anlaşıldığı için birim fiyatlar çok daha uygundur.
- Otomatik Teminat: “Sigortacımı aramayı unuttum, mal yola çıktı” derdi biter. Sözleşme kapsamındaki tüm sevkiyatlarınız, yola çıktığı anda otomatik olarak sigortalı sayılır.
- Operasyonel Kolaylık: Her seferinde teklif alma ve onaylama süreciyle uğraşmazsınız.
Hasar Anında Ne Yapılmalı?
Sigortanın faydası hasar anında anlaşılır. Sürecin sorunsuz işlemesi için şunlara dikkat edilmelidir:
- Tutanak: Mal teslim alınırken hasar fark edilirse, taşıyıcı firmaya (nakliyeciye) mutlaka tutanak tutturulmalı ve rezerv konulmalıdır.
- Bildirim: Hasar, en kısa sürede (genellikle 3 iş günü) sigorta acentesine bildirilmelidir.
- Eksper: Sigorta şirketi gerekli görürse hasarı incelemek için bir eksper atayacaktır.
- Rücu Hakkı: Sigorta şirketinin, hasara sebep olan nakliyeciden ödediği tazminatı geri alabilmesi (rücu) için nakliyeciye karşı haklarınızı korumanız şarttır.
Yükünüzü Şansa Bırakmayın
Nakliyat sigortası, karmaşık görünen ancak doğru bir uzmanla çalışıldığında işletmenizin en büyük güvencesi olan bir finansal enstrümandır. Fiyatlar; malın cinsi, ambalajı ve rotaya göre her sevkiyatta değişkenlik gösterir. Bu nedenle “standart bir fiyat listesi”ne itibar etmemek, her operasyon için güncel risk analizi yaptırmak gerekir.
Siz ticaretinizi büyütmeye odaklanırken, risklerinizi biz yönetelim. İşletmenizin lojistik operasyonlarına özel, kapsamlı teminat fiyatları hakkında bilgi almak için bizimle iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.